gtsak

homepage of Giannis Tsakonas

Tag: βιβλιοθήκες

Library as Infrastructure

Το καλύτερο άρθρο που έχω διαβάσει τον τελευταίο καιρό για τις βιβλιοθήκες το βρήκα σε ένα περιοδικό αρχιτεκτονικής. Eίναι το εξαιρετικό από όλες τις απόψεις άρθρο της Shannon Mattern ‘Library as Infrastructure’ στο περιοδικό Places (βλ. https://placesjournal.org/article/library-as-infrastructure/).  Η αλήθεια είναι ότι σε αυτό η Mattern χρησιμοποιεί πολλά need, με τα οποία δεν τα πάω καλά, γιατί κάποια πράγματα, ναι, πρέπει να τα καταλάβουμε, αλλά κάποια θα έπρεπε να τα έχουμε καταλάβει ήδη. Πολλές φορές το need εστιάζει στην ερώτηση και μένει στάσιμο. Δεν χρειαζόμαστε αυτό το need. Συνεπώς στο

we need to understand how our libraries function as, and as part of, infrastructural ecologies — as sites where spatial, technological, intellectual and social infrastructures shape and inform one another.

το ερώτημα how our libraries function είναι ένα ερώτημα που μέσα του έχει και την απάντηση και η οποία είναι αυτή που ακολουθεί. Αυτό λοιπόν γίνεται. Γινόταν και θα γίνεται σε μια συνεχή διαλεκτική φόρμα. Το πως γίνεται είναι άλλη υπόθεση που δεν κατανοείται άμεσα. Ίσως να γίνεται μόνο στον ιστορικό χρόνο, αλλά άμεσα δεν γίνεται και δεν κατανοείται και οπουδήποτε (π.χ. η Ομόνοια δεν θα γίνει Ferguson). Δεν λέω ότι ματαιοπονεί όποιος πάει να την καταλάβει, αλλά σίγουρα είναι δύσκολο και θα δει μόνο ένα μέρος της. Οι “οικολογίες” των υπολοίπων (υπό)δομών είναι προφανώς οργανικές και συμπεριφέρονται με ρυθμούς και μεθόδους που οι Βιβλιοθήκες δεν μπορούν να ορίσουν (συχνά αδυνατούν να κατανοήσουν). Η πρόκληση είναι ότι η δική της οργανική συμπεριφορά πρέπει να ανταποκρίνεται στις επιδράσεις των υπολοίπων δομών και να αποφασίζει ποιό ερέθισμα θα κρατήσει, ποιό θα επεξεργαστεί και ποιό θα αποβάλλει (και όλα αυτά με κάποιον ρυθμό). Τι θα απαντήσει; Τι θα δώσει σε αυτόν τον διάλογο; Για να γίνει αυτό θα πρέπει (να που έβαλα κι εγώ ένα πρέπει) να σκέφτεται ψύχραιμα, να έχει αλλεργία σε ευκαιριακές προσέγγισεις ανάπτυξης και να έχει συνείδηση της πολυδιαστατικότητας που έχει και οφείλει να έχει.

Ανασκαφές

Μάλλον είμαι σαν μικρό παιδί όταν βρίσκω βιβλία που μ’ ενδιαφέρουν εκεί που δεν το περιμένω. Χαίρομαι πολύ όταν βρίσκω αυτά τα βιβλία, τα οποία συνήθως δεν αναφέρονται εκτενώς στη βιβλιογραφία (πολλά από αυτά των δεκαετιών ’60-’70), όπως ήταν μια φορά κι έναν καιρό το “Information and Its Users” του Brittain. Και χαίρομαι γιατί αυτές οι ανασκαφές προφανώς δεν φέρνουν στο φως μόνο τα ίδια τα βιβλία, αλλά και τις θέσεις και τα νοηματά τους. Κάπου εκεί το πράγμα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον, γιατί η περί πολλού σοφία μας αποδεικνύεται άγνοια μεταμφιεσμένη. Ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι το “The Metropolitan Library”, βιβλίο του 1972, από MIT Press και με την επιμέλεια των Ralph W. Conant και Kathleen Molz. "the metropolitan library" book spine Σε αυτή τη συλλογή δοκιμίων για την βιβλιοθήκη στο αστικό περιβάλλον, υπάρχει ένα μικρό κεφάλαιο με τίτλο “Some alternatives for the Public Library”. Αυτά που γράφει ο Edward C. Banfield, καθηγητής Αστικής Διακυβέρνησης στο Harvard University (ρεπουμπλικανών φρονημάτων αν παίζει κάποιο ρόλο), βέβαια αφορούν όλες τις βιβλιοθήκες, ιδίως για τις ελληνικές στην εποχή της κρίσης:

Organisations tend to perpetuate themselves and therefore to embrace whatever opportunities come along, however unrelated these may be to any previously stated purposes. Public organisations, moreover, often exist as much to symbolise something as to accomplish something.

Κρατώ την τελευταία πρόταση.

ΥΓ. Στο βιβλίο υπάρχει και το κεφάλαιο “The role of technology in the future of libraries”. Ας πούμε, απλά, ότι αυτό είναι διασκεδαστικό μέσα στην αφέλεια και στην αστοχία του. Αλλά, άλλες εποχές, άλλοι κόσμοι.

“Οι Βιβλιοθήκες δεν εμπνέουν”

Συντόνισα ένα εκ των δύο workshops στο μίνι συνέδριο IFLA MLAS 2015 στην Ελληνο-Αμερικάνικη Ένωση στην Αθήνα και μαζί συναδέλφους από όλον τον κόσμο εξερευνήσαμε αυτή την τοποθέτηση. Οι διαφάνειες με τις σημειώσεις και τα συμπεράσματα του workshop είναι στο SpeakerDeck [link] αλλά βρίσκονται και παρακάτω.

Γίναμε (τουλάχιστον εγώ έγινα) λίγο πιο σοφοί γι’ αυτό το θέμα. Kαι το ευχαριστήθηκα για να λέω όλη την αλήθεια!

Η διακυβέρνηση της έκφρασης

indexingΠροχωρώντας το σισύφειο έργο της ανάγνωσης του ‘Indexing it all’ του Ronald E. Day, έφτασα στο πυκνο (λες και τα άλλα είναι αραιά) και άκρως ενδιαφέρον κεφάλαιο με τίτλο ‘Governing Expression: Social Big Data and Neoliberalism’. Ως συνήθως, ο Day γράφει πολλά ενδιαφέροντα, αλλά είναι αλήθεια ότι κι αυτός προκρίνει το ενδιαφέρον του κεφαλαίου αυτού με την πληθώρα των εδαφίων που δίνει έμφαση (πλάγια γραφή κλπ για τους λάτρεις των τυπογραφικών κανόνων). Στην αρχή λοιπόν αυτού του κεφαλαίου ο Day γράφει:\r\n

The “entrepreneurial spirit” is celebrated in neoliberalism as the Geist of the entire life sphere, and it is increasingly becoming a necessity with the end of the work (or more specifically the end of employment) that is being seen in developed economies across the world. … In neoliberal economy, the subject must locate him- or herself, both technically and socially, within norms of predictability, which then feed back and reshape the subject’s future expression in public spaces.

\r\nΔεν θέλω να κρίνω κανέναν, υπάρχει άλλωστε χώρος έκφρασης για τα πάντα, αλλά σκέφτομαι πως η περιβόητη επιχειρηματικότητα και ότι άλλο σε -ότητα μας έχει επιβάλει έντεχνα ο νεοφιλελευθερισμός, δεν είναι παρά το κέλυφος της απουσίας της συνειδησής μας. Ή για να το φέρω στα μέτρα του επαγγέλματος στην Ελλάδα, της απώλειας των πραγματικών διαστάσεων της εργασίας μας. Στις βιβλιοθήκες γίνονται πολλά ενδιαφέροντα πράγματα. Όπως είπα υπάρχει πολύς χώρος για την έκφραση όλων αυτών και τα περισσότερα τα βλέπω με μεγάλη αγάπη. Όμως, απ’ όλα αυτά τα πράγματα που γίνονται (κι εδώ ο λόγος μου, αν και γίνεται συγκριτικός, θα παραμένει θετικός για τα περισσότερα, ξανά δεν λέω για όλα), αγαπώ περισσότερο το Polaris της Βιβλιοθήκης του Παντείου ή την πρόσφατη μετάφραση του MARC21 από τη Βιβλιοθήκη του Αιγαίου. Σε αυτά βλέπω τον εαυτό μου μέσα. Μέσα στην καθημερινότητα μου, αγαπώ απείρως περισσότερο τις συνευρέσεις με τις συναδέλφους μου για την μετάφραση της ορολογίας του επαγγελματός μας, “τη βρίσκω” με τις προκλήσεις για την επιλεκτικότητα που πρέπει να ασκήσω για τους πόρους που πρέπει να διαφυλάξουμε, χάρηκα με ένα σχόλιο Αθηναϊκής εφημερίδας για την οργάνωση της Βιβλιοθήκης μας (παρά για το κτίριο ή τα έπιπλα), κοκ. Το δικό μου geist λοιπόν είναι η αποστολή μου, η οποία όσο εύκολα πλατιάζει, τόσο εύκολα συμπτύσεται σε δύο-τρία σημεία, όχι παραπάνω. Το μάρκετινγκ λοιπόν δεν είναι εργασία μου, η παιδαγωγική δεν είναι, η ψυχολογία δεν είναι, η αρχιτεκτονική δεν είναι, ένα σωρό άλλα δεν είναι. Μπορεί να ασχοληθώ με τα εργαλεία τους, μπορεί να έχω μια γνώμη, αλλά δεν είναι η δουλειά μου, ούτε μπορώ να καμωθώ ότι την ξέρω. Ευτυχώς, την ξέρουν άλλοι καλύτερα από εμένα και γι’ αυτό σε κάθε ευκαιρία ζητώ τη γνώμη τους. Το γράφω αυτό εμφατικά και ολίγον τι ωμά (ιδιότητα της ειλικρίνειας), γιατί πάντα θέλω να θυμάμαι και να θυμίζω ότι ορίζω εγώ τον εαυτό μου και όχι κάποιος άλλος (που δεν ξέρω καν από που ξεπήδησε) και γιατί δεν θέλω να προσδιορίζω τον εαυτό μου μέσα από “νόρμες προβλεψιμότητας”, έστω κι αν είμαι βιβλιοθηκονόμος και το στερεοτυπό μου λέει άλλα. Δεν θέλω να απατώμαι ότι μπορώ να έχω γνώμη για τα πάντα προκειμένου να είμαι πανταχού παρών, αλλά να μπορώ και να έχω γνώμη για κάποια (και να τη λέω). Δεν θέλω να είμαι ανταγωνιστικός και δημιουργικός (με το ζόρι), αλλά θέλω να είμαι αγωνιστής και δημιουργός. Το τι είμαι στο τέλος, ας το κρίνει ο οποιοσδήποτε, αλλά ας έχω εγώ το ελεύθερο να αποφασίσω πριν.

Revisiting obscure library music

Cine-12Πως λειτουργεί μια βιβλιοθήκη; Με πολλούς τρόπους. Πιο σημαντικά, λειτουργεί ως παράδειγμα. Ως παράδειγμα φύλαξης και διάσωσης μιας κληρονομιάς που βρίσκεται σε κίνδυνο και η οποία σε πολλές περιπτώσεις αδικείται παράφορα από την προσοχή που της δίνουμε. Είναι η κληρονομιά του 20ου αιώνα και δη των τελευταίων τριών δεκαετιών, όπου η τεχνολογική εξέλιξη επέτρεψε σε πολύ κόσμο να δημιουργήσει (το τί μελετάται κατά περίπτωση) επάνω σε μέσα διαφορετικά από το χαρτί. Για να μην πλατιάζω και επαναλαμβάνω τον εαυτό μου, αυτά τα πράγματα χάνονται. Η ίδια η βιβλιοθήκη μπορεί να φτάσει ως ένα σημείο. Οι πολίτες, ενεργώντας με μια παρόμοια λογική και σπουδή, μπορούν να φτάσουν απείρως μακρύτερα.\r\n\r\nΟ όρος δεν παραπέμπει σε μουσική που ακούγεται σε βιβλιοθήκες ή αφορά τις βιβλιοθήκες τις ίδιες. Να ένας ορισμός από το Audio Network (αλλά και ένα καλό άρθρο στο Pitchfork)

Library Music is another name for production music or stock music. Library music is ideal for TV, film, video games or commercial productions as it is completely owned by the library in which it is made available, meaning that no further permission for usage is required from its composer.

Κρατήστε το αυτό και διαβάστε και το σημείωμα των Orgasmo Sonore για το νέο τους, τρίτο άλμπουμ, Revisiting Obscure Library Music:

..Orgasmo Sonore is, again, acting as a curator of the obscure and unheard music..

\Με μια ελαφρώς βεβιασμένη και απλοποιημένη ανάγνωση, η Library Music σχετίζεται με τις βιβλιοθήκες, είτε στον χρόνο παραγωγής της (για ευρεία και δημόσια χρήση), είτε με τις πρόσφατες “ενσαρκώσεις” της (για διαφύλαξη). Και οι δημιουργοί τους τότε ενήργησαν ως βιβλιοθηκονόμοι, αλλά κι οι νεότεροι δημιουργοί ενεργούν ως βιβλιοθηκονόμοι (το ξέρω ότι στην εξίσωση μπαίνουν και οι όροι της μουσικής ‘βιοτεχνίας’, αλλά αυτό είναι θεμιτό). Ε, απλά εμείς ακόμη παίζουμε με τα βιβλία. Αλλά θα έρθει και ο καιρός που θα παίξουμε κι εμείς με τη μουσική…

Τώρα, οι Orgasmo Sonore είναι ένα σχήμα από τον Καναδά που επιδίδεται σε ασκήσεις επαναθεώρησης του κλασσικού 70ς ήχου, βλ. Moriconne, Nicolai, κλπ., με διάχυτο ερωτισμό και άπλετη μυστηριακή ατμόσφαιρα.

Οι όμορφες βιβλιοθήκες, όμορφα καίγονται…

Η πρόσφατη Κοινή Υπουργική Απόφαση για τη διαθεσιμότητα των 1.394 διοικητικών υπαλλήλων στα οκτώ μεγαλύτερα Πανεπιστήμια της χώρας (ΚΥΑ Αριθ. 135211/B2/23-9-2013) πέραν των άλλων αρνητικών επιπτώσεων πλήττει και τις βιβλιοθήκες των ιδρυμάτων αυτών, καθώς θέτει σε διαθεσιμότητα 94 βιβλιοθηκονόμους. Παράλληλα απομακρύνει και προσωπικό άλλων ειδικοτήτων, το οποίο υποστηρίζει τεχνικά και διοικητικά το κοινοπρακτικό έργο του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Ο Σύνδεσμος αποτελεί υπόδειγμα συνεργασίας φορέων του Δημοσίου, εν προκειμένω ακαδημαϊκές και ερευνητικές βιβλιοθήκες, το οποίο επιδεικνύει εδώ και δεκαπέντε περίπου χρόνια απτά αποτελέσματα εξορθολογισμού κόστους, μέσω της κοινής διαπραγμάτευσης συνδρομών σε υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης. Σε πρόσφατη ανακοίνωση ο Σύνδεσμος διαπιστώνει, ότι αδυνατεί να παράσχει τις υπηρεσίες του στην ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα. Παράλληλα σημειώνει ότι

…διακυβεύεται και η βιωσιμότητα των πολλών και σημαντικών νέων υπηρεσιών, οι οποίες έχουν δρομολογηθεί από τα εν εξελίξει έργα ΕΣΠΑ

Η ανάπτυξη αυτών των έργων υποστηρίζεται από το υπάρχον προσωπικό των βιβλιοθηκών και έχει ως στόχο τη βιώσιμη λειτουργία κοινά επωφελών υπηρεσιών, όπως ο συλλογικός κατάλογος βιβλίων ή τα ηλεκτρονικά συγγράμματα. Ο Σύνδεσμος έχει ξεκινήσει τη συλλογή υπογραφών στη διεύθυνση http://www.heal-link.gr/heal_petition/.

Αυτή η πτυχή της επίμαχης ΚΥΑ προστίθεται σε έναν μακρύ κατάλογο αποφάσεων, όπως η κατάργηση του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου και οι συγχωνεύσεις των δημόσιων βιβλιοθηκών, που προκαλούν απορίες για την στοχοθεσία του Υπουργείου επί θεμάτων βιβλιοθηκών και βιβλίου. Οι απορίες αυτές εντείνονται αν αναλογιστεί κανείς ότι το προσωπικό που απομακρύνεται είναι υψηλών προσόντων, όπως ενδεικτικά δείχνει η απομάκρυνση 24 ΠΕ βιβλιοθηκονόμων από το ΕΚΠΑ και άλλων 9 από το ΑΠΘ. Είναι προφανές ότι πολλές από τις υπηρεσίες των Βιβλιοθηκών αυτών δεν θα προσφέρονται πλέον στους φοιτητές, το συμφέρον των οποίων πολλάκις προασπίζεται το Υπουργείο. Στο Πανεπιστήμιο Πατρών η απομάκρυνση τεσσάρων βιβλιοθηκονόμων θα επιφέρει δυσλειτουργία στο δίκτυο των Βιβλιοθηκών του. Θιγόμενοι θα είναι πρωτίστως οι φοιτητές, και δευτερευόντως το ερευνητικό και διδακτικό προσωπικό, οι οποίοι δεν θα μπορούν να εξυπηρετηθούν με τους ίδιους ποιοτικούς όρους. Παράλληλα, η τοπική κοινωνία δεν θα καλύπτεται επαρκώς από τη μεγαλύτερη και πιο δραστήρια βιβλιοθήκη της περιοχής. Ενδεικτικά θα τεθούν εν αμφιβόλω υπηρεσίες, όπως (α) η λειτουργία αναγνωστηρίων σε πολύωρη καθημερινή βάση, η οποία αποτελεί πάγια απαίτηση των φοιτητών, (β) η εκπαίδευση και κατάρτιση χρηστών -ιδίως των προπτυχιακών φοιτητών- σε πηγές πληροφόρησης, (γ) η διαχείριση των συνδρομών σε επιστημονικό υλικό, (δ) η διεξαγωγή του αναπτυξιακού έργου, τόσο της ΒΚΠ, όσο του Ιδρύματος γενικότερα, (ε) η συντήρηση και περαιτέρω ανάπτυξη των ψηφιακών συλλογών (π.χ. η συλλογή Δανιηλίς που έχει αναπτυχθεί σε συνεργασία με τη Δημοτική Βιβλιοθήκη) και του ιδρυματικού αποθετηρίου (το πρώτο ελληνικό αποθετήριο σύμφωνα με διεθνή κατάταξη), κλπ. Σύμφωνα με πρόσφατο υπόμνημα των βιβλιοθηκονόμων του ΕΚΠΑ

στις πρόσφατες εξωτερικές αξιολογήσεις των ακαδημαϊκών Τμημάτων του Πανεπιστημίου Αθηνών  οι βιβλιοθήκες έχουν λάβει ιδιαίτερα υψηλή βαθμολογία

κάτι που επιβεβαιώνεται και στην περίπτωση της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Πατρών. Σύμφωνα πάντα με το υπόμνημα κατά

…τη διεθνή πρακτική κάθε εργαζόμενος ακαδημαϊκής βιβλιοθήκης εξυπηρετεί κατά μέσο όρο 12 μέλη ΔΕΠ και 400 φοιτητές

Στο Πανεπιστήμιο Πατρών η κατά κεφαλήν αναλογία μετά τη διαθεσιμότητα θα προσδιορίζεται σε 1.047 εγγεγραμμένα μέλη ανά εργαζόμενο. Τα συμπεράσματα περί πλεονάζοντος προσωπικού δικά σας…

Δημοσιευμένο στην εφημερίδα Πελοπόννησος

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén